De afgelopen maanden kom ik weer van allerlei leadership courses tegen. Dit keer op het gebied van duurzaamheid en nieuwe economie. Ik ga nooit, want ik geloof niet meer in leiderschap. Bij ING ben ik als management trainee jarenlang doodgesmeten met  cursussen om mijn leiderschapskwaliteiten te verbeteren. Of het geholpen heeft betwijfel ik. Ik betwijfel zelfs of leiderschap echt bestaat. Het is in ieder geval een totaal overschat idee.

Waarom? Leiderschap impliceert dat slechts een beperkt aantal mensen voldoende ideeën en moed heeft om richting te geven aan de maatschappij. Dit is een dubieuze gedachte. Een democratische maatschappij kan namelijk alleen goed functioneren indien voldoende mensen zelf kritisch nadenken. De crisis die wij nu meemaken is volgens mij vooral veroorzaakt door een gebrek aan kritisch bewustzijn. De kudde heeft decennialang achter een kleine groep topbestuurders aangewaggeld. Deze leiders riepen dat de markt alles zou oplossen en hun hoge marktconforme beloning gerechtvaardigd was. Nu blijkt dit alles niet waar te zijn. Deze crisis is dus in eerste instantie een crisis van volgzaamheid, een crisis van niet denken, een crisis van een gebrek aan wijsheid, een crisis van leermeesters.

Leadership-Strategies

Het belang van zelfstandig kritisch denken wordt vaak benadrukt in de filosofie en de literatuur. De Braziliaanse onderwijshervormer Paulo Freire (1921 – 1997) zei:

“Kritisch bewustzijn is anarchistisch.”

Ook deze quote van de Dalai Lama is sterk:

” The ultimate authority must always rest with the individual’s own reason and critical analysis.” 

In plaats van mensen op te leiden tot leider zodat zij anderen kunnen leiden, dienen we volgens mij in de eerste plaats zelf kritisch bewustzijn te ontwikkelen. Dit kan op veel manieren. Daarnaast dienen wij de hiërarchische structuren af te breken die zelf nadenken in de weg staan. Ricardo Semler, CEO van het succesvolle Braziliaanse bedrijf Semco dat een radicale vorm van industriële democratie hanteert, stelt:

“Ik ben meer geïnteresseerd in structuren en de architectuur van organisaties die het bedrijf in staat stellen te overleven in de toekomst, onafhankelijk van enkele leiders.”

Kortom, wij dienen dus enerzijds nieuwe structuren te ontwerpen en anderzijds kritisch bewustzijn te ontwikkelen. Hier hebben we geen leadership courses voor nodig. Wij kunnen veel meer leren van mensen als Nietzsche, Krishnamurti, Tolstoj, Goethe, Freire, Boeddha, Camus, Jung en Sloterdijk. Wij hebben leermeesters nodig in plaats van leadership courses…

Advertenties

2 gedachten over “Leiderschap en leermeesters

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s