Repeat After Me: Banks Cannot And Do Not “Lend Out” Reserves

About two weeks ago Standard&Poor’s published an economic research paper with the remarkable title Repeat After Me: Banks Cannot And Do Not “Lend Out” ReservesIt is a must read for economists, bankers, policymakers, politicians and even the general public. Two quotes to give you an impression:

“John Maynard Keynes famously wrote that: “Practical men, who believe themselves to be quite exempt from any intellectual influence, are usually the slaves of some defunct economist.” (1) A modern example of that dictum, relevant to the economy, policy, and markets, is the widespread view that banks can “lend out” their reserves (deposits) at the central bank, as if bank reserves represented a pool of money that is just waiting to “flow into” bank lending. Because such a thing cannot occur and therefore has not occurred, the point is usually made in reverse: banks currently are not “lending out” their reserves–rather they are “parking” their reserves at the central bank or leaving them “idle.” But that they might lend them out in the future is a lurking risk and a reason to be cautious about the central bank engaging in aggressive quantitative easing (QE) (2).” (p2)

And:

“Banks lend by simultaneously creating a loan asset and a deposit liability on their balance sheet. That is why it is called credit “creation”– credit is created literally out of thin air (or with the stroke of a keyboard). The loan is not created out of reserves. And the loan is not created out of deposits: Loans create deposits, not the other way around. Then the deposits need a certain amount of reserves to be held against them, and the central bank supplies them.” (p6)

Without understanding the basics of money creation, money destruction and banking, it is impossible to solve the current crisis. Unfortunately a lot of text books (and a lot of people) give a wrong explanation of the current monetary system. Fortunately there are more and more economists queueing up to dismiss these wrong explanations. Positive Money made a nice overview.  Slowly but surely our knowledge of the system is increasing…. 

Commentaar bij het rapport Naar een Dienstbaar en Stabiel Bankwezen

commissie wijffels

Afgelopen week heb ik samen met Platform DSE-collega Lou Keune onderstaand commentaar geschreven bij het Rapport van de Commissie Wijffels (zie hier het originele document).

Commentaar bij het rapport Naar een Dienstbaar en Stabiel Bankwezen van de Commissie Structuur Nederlandse Banken

Het rapport van de commissie Wijffels over het Nederlandse bankwezen is positief ontvangen. Niet ten onrechte. Het rapport is helder geschreven, zeer informatief, geeft inzicht in zwakke elementen in het bankwezen en bevat een veelheid van op zich relevante aanbevelingen. Die aanbevelingen betreffen de vereisten te stellen aan hypotheken, versterking van de buffers van de banken, verbetering van het toezicht op de banken en op de economie als geheel, geordende afwerking van faillissementen van banken, en zo meer. Toch zijn wij zeer teleurgesteld over dit rapport. Die teleurstelling heeft vooral te maken met de analyse die de commissie maakt van het huidige financiële stelsel en het missen van de kern van het probleem: geldcreatie door particuliere banken.

In onze visie staat centraal dat sinds de neoliberalisering van de economie – sinds eind jaren zeventig van de vorige eeuw – er een enorme explosie van creatie van geld heeft plaatsgevonden. Hoe komt dit? Private banken hebben de afgelopen decennia het initiatief gekregen en genomen in de geldcreatie. In toenemende mate is geldcreatie dus bepaald door private belangen op de markt. Steeds meer is geld hierdoor het dominante criterium geworden voor de ontwikkeling van de economie. Alles, ook de reële economie, is onderworpen aan de dwingende maatstaf van maximalisering van geldwinsten. Dit verschijnsel wordt ook met de term financialisering van de economie aangeduid. Door economen is deze ontwikkeling verantwoord door het neoklassiek theorema, dikwijls wiskundig geconstrueerd, dat de markt uiteindelijk de problemen oplost en welvaart voortbrengt. De financieel-economische crisis zoals die met het failliet van Lehman Brothers zichtbaar werd, is echter een van de gevolgen van dat type denken.

Er is dus een zeer instabiel financieel stelsel ontstaan. Dat is op zich een groot probleem. Nog wezenlijker is dat die ontwikkeling de tendensen tot ecocide en tot sociale tegenstellingen heeft versterkt. Want de beschikbaarheid van het door private banken uit niets gecreëerde geld dwingt tot het zoeken van winstgevende aanwendingen, ook als het reële nut of de wijsheid van die aanwendingen zeer twijfelachtig is. Zie onder andere de onverantwoordelijke manier waarop leningen zijn verstrekt aan regeringen (als in Griekenland) en aan sectoren als het vastgoed. En ook de private overconsumptie is met kredieten enorm gestimuleerd, reden waarom wij nu te maken hebben met bijvoorbeeld een onverantwoord hoge ecologische voetafdruk. De afgelopen decennia zijn allerlei ecologische en maatschappelijke kosten niet meegeteld omdat zij niet of te weinig vergezeld gingen van monetaire transacties.

Om deze en andere redenen hebben wij ten behoeve van de commissie Wijffels o.a. aanbevolen (zie eerder inbreng) om creatie van geld weer het monopolie te maken van de publieke overheden, en om geldcreatie volledig te laten leiden door vereisten van de reële economie, dus door de ecologische en sociale mogelijkheden en behoeften (menswaarden en natuurwaarden). Dat zou ook geleid moeten hebben tot inkrimping van de financiële sector. Daarbij hadden wij, eerlijk gezegd, de verwachting dat gezien de statuur en de opvattingen van de commissievoorzitter Wijffels, deze meer fundamentele problemen zouden worden erkend, en ook meegenomen in de aanbevelingen.

Kortom, de eerder genoemde aanbevelingen van de commissie kunnen zeker positief gewaardeerd worden. Maar tegen de achtergrond van de meer fundamentele crisis van het financieel-economisch stelsel hebben zij hooguit, en op onderdelen, een mitigerende werking. Ten principale verandert er niets. Het oneindige geloof in de markt, wat de crisis heeft veroorzaakt, heerst nog steeds. Ondanks dat wetenschappelijk bewijs dat geldcreatie door de overheid tot inflatie leidt ontbreekt, blijven velen geloven in de onzichtbare hand.

Our debt crisis explained by Bezemer

Debt: The Good, the Bad and the Ugly is an explanation of the monetary system by Dutch economist Dirk Bezemer (University Groningen). A must see for anyone who wants to understand the current crisis. It consists of four parts. Dirk explains the history of money, bubbles, crises and gives some solutions.

Main message: we are in a debt crisis because banks created too much money (in the form of loans) for speculative assets. In other words, most bank credit is not used for the real economy (productivity), but for price speculation. Unfortunately most of our politicians propose measures that do not address this private debt problem. They extend the crisis by ignoring the cause.

Dirk states we can solve the crisis if we restructure debt, regulate banks and  increase credit for productive activities. These are good ideas. My main criticism of Bezemer is that he doesn’t question the privilege of banks to create money. He wants to regulate and to shrink current banks in stead of changing the system. But his analysis is strong. His final remark is even brilliant:

“But we can only do this, when we first start thinking again about how our economy is shaped by credit and debt.”

Where does money come from?

Quite often I give talks about money creation and quite often people do not believe that banks create money out of nothing. In this video of less than two minutes two economists, Dirk Bezemer (Associate Professor, University of Groningen) and Michael Kumhof (IMF Economist), give a short and clear explanation of the process of money creation. It’s s so simple that most people can hardly believe it. The American economist John Kenneth Galbraith (1908- 2006) once famously wrote:

“The study of money, above all other fields in economics, is one in which complexity is used to disguise truth or to evade truth, not to reveal it. The process by which banks create money is so simple the mind is repelled. With something so important, a deeper mystery seems only decent.” 

In my opinion we can’t solve the economic crisis without understanding the proces of money creation. Every citizen of a democracy should be able to answer the question “Where does money come from?” If you don’t know the answer, watch this video.

Begrijp er iets van

Gisteren heb ik een presentatie gegeven in Amersfoort over geld, geldcreatie, banken, financiële markten en  economie. De serie bestaat uit drie avonden en heeft de titel Begrijp er iets van. Hopelijk is dat gisteren een beetje gelukt. In 1,5 uur het bestaande economisch systeem en de alternatieven is vrij veel informatie. Hierbij de sheets. Over twee weken gaan we krantenartikelen bespreken en discussiëren over de onderwerpen. De laatste avond gaat over wat je zelf kunt bijdragen aan verandering.

Voor degenen die meer willen lezen en weten over de besproken onderwerpen, kan ik drie zaken aanraden:

1) Het paper een verkenning van ons geldsysteem geschreven door Helen Toxopeus en Simone Toxopeus.

 2) De website onsgeld.nu

3) De inbreng voor de Commissie Structuur Nederlandse Banken die ik onlangs heb geschreven met Platform DSE-collega Lou Keune.

Voor gevorderden staan hier nog meer tips en links.

munnie

 

Money and Life

Money & Life is a brand new film by Katie Teague. It is a must see. Fortunately watching is possible for free, because the producers offer Money & Life to the world in spirit of the Gift. On their website they state:

“With the Creative Commons license we are effectively decriminalizing and inviting sharing of the film. By streaming the film online at no cost and offering the digital download at no cost we are removing the financial barrier to access.  Because the most important thing is that the film enter the flow of peer-to-peer sharing and discourse.”

Great job. Practice what you preach is an ancient wisdom! Some lessons of the movie:

* Our system based on money as debt (with interest) is problematic.
* Economic growth doesn’t express real value.
* Overconsumption by humans is reality. Ecological limits limit the size of our world economy.
 * Money should circulate instead of accumulate.   
 * Trickle down economics does not exist. 
 *Financial sector is not adding value. It does not produce goods and services. It is based on phantom wealth.
* Central Banks have huge influence on countries, but aren’t democratic. 

Like the producers I think a better, more social and sustainable, economic system is possible. Rethinking our money is an important step towards such a new economy. The money system can be democratized. It is important for us to remember that money is a social agreement and that we are free to reinvent it.  It is possible. A lot of people are working on it. Be informed. Watch Money & Life.

The power to create money

The documentary The Secret of Oz  shows that the power to create money has always been an important topic in human history. It gives a clear explanation of the existing monetary system and its background. Sometimes governments had the power to create money, sometimes banks. For centuries politicians and bankers have been fighting for the right to create money. Nowadays money creation is a kind of secret topic. I think this has to change to solve the crisis. This quote of James Garfield, the 20th President of the United States (1881), shows us why:

“Whoever controls the volume of money in our country is absolute master of all industry and commerce… and when you realize that the entire system is very easily controlled, one way or another, by a few powerful men at the top, you will not have to be told how periods of inflation and depression originate.”

Nowadays 97% of the money in western countries is created by commercial banks as a debt. In other words, private banks control the money supply. Many people don’t know this. This is in itself already strange and undesirable.

I expect that in the next few years more and more people will decide that money creation by commercial banks is the root cause of the crisis. For me, it is clear that democratic governments should have the right to issue their own money. They should not have to borrow money (from investors and banks with interest), but have the right to create their own debt-free money. This is sovereignty. Money creation by private  banks makes that the we are in debt all the time.

I do recommend to investigate money creation and to join the discussion. For example first you can watch the documentary The Secret of Oz and then read the books Where does money come from? (2012) and Modernising Money (2013)You can also check the websites of Positive Money (UK), Sensible Money (Ireland), Monetative (Germany) and Ons Geld (The Netherlands). A lot of information is already available.

In short, the money system is too important to leave it to politicians and bankers only. Money expresses our social relationships, so we all have to know how the money system works and what alternatives exist!

Televisiepremière geldcreatie

Gisteren werd bij mijn weten voor het eerst een helder filmpje over geldcreatie op de Nederlandse televisie vertoond. Het NCRV-programma Altijd Wat had de première.

Op internet zijn inmiddels steeds meer filmpjes te vinden die de achtergrond en de werking van het huidige geldsysteem uitleggen. Onderstaand filmpje van Positive Money is onlangs in het Nederlands vertaald. Een aanrader om te bekijken en eigenlijk verplichte kost voor iedereen. Het geldsysteem is namelijk veel te belangrijk om alleen aan economen en bankiers over te laten. Politici, burgers, wij allemaal dienen te weten hoe het geldsysteem werkt en wat de alternatieven zijn. Deze discussie dient nu los te barsten. De informatie is voorhanden.

Geldcreatie naar de overheid en banken als solide intermediairs

Vorige week schreef ik samen met Platform DSE-collega Lou Keune een inbreng voor de Commissie Structuur Nederlandse Banken met de titel geldcreatie naar de overheid en banken als solide intermediairs. Een stabiel monetair systeem is volgens ons mogelijk, wenselijk en noodzakelijk. Sterker nog, het is een vereiste om de echte uitdagingen in deze wereld (zoals grondstofschaarste, armoede en honger) aan te pakken. Wat dient er te gebeuren?

1) Plaats geldcreatie onder publiek bestuur

2) Creëer geld zonder schuld

3) Implementeer Full Reserve Banking

4) Verander het eigenaarschap van geld

5) Ga speculatie tegen

6) Zoek de juiste balans tussen veerkracht en efficiency

7) Saneer schulden

Een geldsysteem met schuldenvrij geld is mogelijk. Momenteel kan geld alleen in omloop komen indien iemand bereid is geld te lenen. Ofwel, zonder schulden geen geld. Dit is grote systeemfout. We dienen onderscheid te maken tussen de behoefte aan krediet en de behoefte aan geld. Gelukkig is dit mogelijk en weten steeds meer mensen dit. Mocht je het nog niet weten, lees dan het document geldcreatie naar de overheid en banken als solide intermediairs. Het kan anders!

geld lenen creert geld