Regeerakkoord getuigt van intellectuele luiheid en lafheid

Vanmorgen heb ik het regeerakkoord doorgebladerd en gisteren heb ik 97% Owned bekeken. Wat ’n verschil. De documentaire 97% Owned  is een sterke analyse waarin wordt aangetoond dat democratische controle over de geldcreatie en allocatie noodzakelijk is om de financiële, ecologische en sociale crisis op te lossen. Zonder verandering, blijven we doormodderen, blijft geld van mensen naar banken en hun aandeelhouders stromen en blijven we geld creëren voor onduurzame productie. Het kan gelukkig anders. Het is mogelijk geldcreatie en bankieren te scheiden. Democratisch kan worden besloten hoeveel nieuw geld er voor welke productiesectoren komt.

Vreemd genoeg bespreken politici en zelfs zogenaamde topeconomen dit nauwelijks. Ik zie hen vaak publiekelijk falen als zij praten over het geldsysteem en de economie. Hun oude kennis voldoet niet langer. Zij begrijpen niet waar geld vandaan komt. En omdat zij dit niet begrijpen, verkondigen zij voortdurend onwaarheden. Het logische gevolg is dat bijna geen enkele Nederlander snapt hoe het geldsysteem werkt. Weet u dat 95-98% van het geld in westerse landen tegenwoordig digitaal is en dat dit geld door banken uit het niets gecreëerd is?

Zolang zo velen niet weten hoe digitale geldcreatie werkt, kunnen wij de crises niet oplossen. In het regeerakkoord komen de woorden geldcreatie en geldschepping zelfs helemaal niet voor. Dit getuigt van intellectuele luiheid en lafheid van onze democratisch gekozen politici. Geldcreatie wordt totaal genegeerd, terwijl dit onderwerp begin 21ste eeuw het belangrijkste economische, sociale en politiek vraagstuk is. Wie regeert over ons geld: de democratie of commerciële banken?

Advertenties

De menselijke drang naar ‘meer’

Vorige week stuurde ik alle leden van de Dutch Sustainable Growth Coalition een brief. Gisteren werd ik door een meneer van VNO-NCW gebeld die reageerde namens de DSGC. Hij vertelde mij dat meerdere CEO’s mijn brief over duurzame economische groei met interesse hebben gelezen en met elkaar over de inhoud hebben gesproken. Telefonisch hebben wij enkele dilemma’s besproken. Met name het transitiepad en de menselijke drang naar ‘meer’ zijn lastige punten. Anders gezegd, waar moeten wij beginnen? En wil de mens altijd meer?

Van gedachten wisselen over deze onderwerpen is belangrijk, omdat wij een nieuw economisch paradigma dienen te realiseren en het steeds duidelijk wordt dat het een bedrieglijk is te stellen dat ieder mens altijd meer kan krijgen op een aarde met beperkte hulpbronnen, met beperkte vierkante meters en beperkte natuurlijke regeneratiesnelheden. In mijn ogen falen democratieën op nationaal niveau momenteel, omdat politici geen ideeën kunnen opperen die mensen welvaart kosten. Zij die stellen dat er grenzen zijn worden simpelweg niet gekozen, omdat niemand deze waarheid wil horen. Het lijkt onmogelijk zowel de lange termijn van de mensheid, het algemeen belang, te beschermen als de eigen herverkiezing, het eigenbelang, te verdedigen binnen de huidige democratie en het huidige economisch paradigma.

Niet alleen politici, maar ook ik, de hedge fund manager met een bonus van 100 miljoen dollar, de advocaat met een uurloon van 1000 pond en de CEO met een inkomen van 1.000.000 euro, allemaal zijn wij gevangenen door de heersende kapitalistische geldlogica van ‘meer’. Wij moeten allemaal onmogelijke keuzes maken. CEO’s dienen een afweging te maken tussen het korte termijn voortbestaan van het bedrijf en de lange termijn van de mensheid. Bedrijven die op korte termijn niet winstgevend zijn, gaan immers failliet. De toekomst van het mensheid is daarentegen niet in geld uit te drukken en daarom moeten CEO’s blijven acteren alsof de toekomst van hun kleinkinderen waardeloos is. Ergens moeten wij de moed hebben te breken met het huidige economisch systeem. Ergens dienen wij grenzen te stellen. Ooit moeten wij kiezen voor de lange termijn en het algemeen belang. Dit realiseren steeds meer mensen zich.

Voorlopig kiezen CEO’s en politici echter voor korte termijn winsten: winstmaximalisatie en economische groei. Ik  heb geregeld het gevoel in een theater te leven waar eenieder zijn rol speelt en het systeem het script schrijft. Economische berekeningen als Return on Investment en Net Present Value waarderen vandaag structureel boven morgen en iedereen zit gevangen in deze onlogica. Op lange termijn is dit echter onmogelijk. De korte termijn kan immers niet eeuwig zwaarder tellen dan de lange termijn. Dat is eenvoudig te begrijpen, maar omdat iedereen mee moet blijven spelen dreigt een tragedy of the commons op wereldschaal.

Het zullen individuen moeten zijn die het roer omgooien, die nieuwe wegen bewandelen, ander economische modellen implementeren, duurzamere levensstijlen ontwikkelen en ‘meer’ herdefiniëren. Ieder mens – en dus ook CEO’s en politici – kan het goede voorbeeld geven door zelf te gaan streven naar bijvoorbeeld meer wijsheid, meer vrije tijd, meer vriendschappen en meer geluk. Be the change you want to see in this world. Het kan anders.

Dollars en democratie

Over iets meer dan twee maanden, op 6 november 2012 om precies te zijn, gaan de Amerikanen weer naar de stembus. Zoals altijd spelen dollars een grote rol in de verkiezingsstrijd. Sterker nog, door het grotendeels  opheffen van beperkingen om geld in te zamelen voor campagnes zal er dit jaar naar verwachting zes keer meer geld worden uitgegeven dan in 2008. Wall Street, grote oliebedrijven, miljardairs en vakbonden dragen allemaal hun steentje bij. Bovenstaande Fault Line documentaire met de titel Conventions 2012: The Price of the Party laat zien hoe nauw de Amerikaanse politiek en het Amerikaanse bedrijfsleven met elkaar verbonden zijn. Beide partijen laten zich leiden door het geld.

Anderzijds wordt de roep om radicale verandering ook in de V.S. steeds groter. In The Story of Citizens United v. FEC (onderstaand filmpje) wordt gesteld dat 85% van de Amerikanen vindt dat het bedrijfsleven een te grote invloed heeft op de democratie. Tevens wordt een alternatieve route getoond. Vooralsnog lijken dollars het echter nog te winnen van de democratie.  De grote vraag is wanneer deze vicieuze cirkel van steeds meer dollars wordt doorbroken en werkelijke verandering wordt gerealiseerd. Het moet (en kan) anders. Be part of it. Check de filmpjes.

Niet voor de winst

Vorige week presenteerde ik samen met PDSE-collega John Huige de MEV+ 2013. Wij stellen dat het CBP en onze politici zich teveel focussen op economische groei, op de winst van het bedrijf Nederland. Vandaag heb ik het boek Niet voor de winst van Martha Nussbaum gelezen. Zij verkondigt een soortgelijke boodschap. Zij stelt dat we ons dus niet enkel mogen focussen op studies die bijdragen aan economische groei en legt helder uit waarom democratieën geesteswetenschappen nodig hebben. Nussbaum spreekt van een wereldwijde crisis in het onderwijs, omdat de focus op geld ligt. Als wij dit blijven doen, leggen wij volgens haar de toekomst van de democratie in de waagschaal.

 Het verhaal van het onderwijs in het kort: het hedendaagse onderwijs is grotendeels gericht op inzetbaarheid van mensen in het productieproces. De economische motor moet immers blijven draaien. Mensen zijn in deze visie productiefactoren en consumenten, ofwel middelen om winst mee te maken. Nuttige studies zijn toegepaste wetenschappen. Zij kunnen op korte termijn inkomsten opleveren. Geesteswetenschappen leveren geen geld op en kunnen dus geschrapt worden. Om winsten te garanderen moet elke universiteit, elke onderzoeker tevens aantonen wat zijn bijdrage is aan de economie. Binnen een maatschappij die beheerst wordt door geld gaan de meeste mensen studeren om een goede baan te krijgen. Het idee dat mensen ook dienen te leren ter voorbereiding op een actief en nadenkend burgerschap is een idee dat wij tegenwoordig vrijwel nergens tegenkomen. Dit is ook mijn eigen ervaring. Op universiteiten leren wij nog slechts voor de toets.

Nussbaum haalt in haar boek de presidente van Harvard, Drew Faust, aan. Zij vraagt zich twee dingen af: ‘Zijn de universiteiten te zeer in de ban geraakt zijn van hun wereldlijke kortetermijndoelen? Is het marktmodel de fundamentele en bepalende identiteit van het hoger onderwijs geworden?’. Het volgende prachtige citaat komt eveneens van Faust:

“Het hoger onderwijs kan individu en samenleving een visie bieden die dieper en breder is dan de onontkoombaar bijziende blik van het heden. Mensen hebben niet alleen banen nodig, maar ook zin en betekenis, en de vraag dient niet te zijn of we ons in deze tijden kunnen veroorloven in dergelijke doelstellingen te geloven, maar of we ons kunnen veroorloven daar niet in te geloven.”

Het draait volgens haar dus om meer dan geld, het draait om zin en betekenis. Volgens Nussbaum kunnen de geesteswetenschappen zin en betekenis geven aan het leven. Zij zetten immers aan tot indringend kritisch denken, gedurfde verbeelding, empathisch begrip voor allerlei uiteenlopende menselijke ervaringen en een besef van de complexiteit van de wereld waarin we leven. Doorgaan met het lezen van “Niet voor de winst”