Zero rupees en lovenotes

Regelmatig word ik geattendeerd op bijzondere vormen van geld. In deze blog bespreek ik er twee. Ten eerste, de zero rupee. Dit biljet is afkomstig uit India en wordt gebruikt om politieke corruptie te bestrijden. Hoe werkt het? Op het moment dat iemand wordt gevraagd smeergeld te betalen door bijvoorbeeld een ambtenaar, wordt een biljet van nul roepie overhandigd. Op het biljet staat:

“I promise to neither accept nor give bribe.” 

Zero_rupee_front

Slim bedacht en bovendien succesvol. Ten tweede, de lovenotes van kunstenaar Dadara. Deze biljetten kunnen worden gebruikt om liefde aan een transactie toe te voegen. Op de webshop staat:

“Use this lovenote to add some love to your payment. Not because of your love for money, but because of your love for the person or initiative you’re dealing with!”

love note

Beide vormen van geld maken glashelder dat onze standaard nationale valuta’s (euro’s, dollars, ponden, etc.) niet in staat zijn bepaalde waarden uit te drukken. Sterker nog, zij zijn totaal ongeschikt om de belangrijkste waarden in de wereld weer te geven. Nationale valuta zijn slechts middelen om economie mee te bedrijven en geen maatstaven voor de waarde van onze levens. Het hebben van veel euro’s of een hoog Bruto Binnenland Product betekent bijvoorbeeld niet dat er geen corruptie en veel liefde is. Economie is dan ook veel meer dan financiële transacties. Zero rupees en lovenotes dragen bij aan dit besef en dit maakt deze biljetten nog waardevoller.

Schrijnende ongelijkheid

oxfam

Gisteren kwam ik bovenstaand plaatje van Oxfam Novib tegen. Vorige week werd ik in Delhi zelf geconfronteerd met schrijnende ongelijkheid. Toen we de Indiase hoofdstad met de trein binnenreden zagen we minstens een tiental kilometer lang afval,vervuild water, krotten, varkens, poepende mensen en kinderen. Op het station aangekomen, namen we een taxi. Na tien minuten arriveerden wij bij een hotel. Op de oprijlaan stonden Audi’s, Porsches en Bentley’s. In een zeer kort tijdsbestek werd duidelijk hoe lastig het is armoede op te lossen. Velen prefereren private consumptie boven het oplossen van armoede.

In het rapport The costs of inequality: how wealth and income extremes hurt us all stelt Oxfam Novib dat het inkomen van de 100 rijkste mensen $240 miljard is en dat dit 4 keer het bedrag is om armoede de wereld uit te helpen….Het inkomen van de rijkste 1 procent van de bevolking is in de afgelopen 20 jaar met 60% gegroeid en de financiële crisis heeft de ongelijkheid verder aangewakkerd. Oxfam stelt dat deze ongelijkheid niet alleen onethisch is, maar ook inefficiënt vanuit economisch oogpunt, het polariseert de politieke verhoudingen, werkt sociaal verdelend en is destructief voor het milieu. Zo produceert de rijkste 1 procent van de bevolking naar schatting tienduizend keer meer CO2 dan de gemiddelde Amerikaanse burger. In het persbericht stelt directeur Campagnes van Oxfam Novib, Tom van der Lee, terecht:

“Het sprookje dat rijkdom vanzelf leidt tot meer welvaart voor iedereen is definitief doorgeprikt. Het tegendeel is waar. Deze concentratie van extreme welvaart smoort nieuwe economische activiteit en ondermijnt de bestaanszekerheid van steeds meer mensen.”

Zelf gebruik ik graag deze quote van William Godwin (1756 – 1836):

“De accumulatie van bezit ondermijnt de kracht van het denken, de vonk van het genie wordt erdoor gedoofd, het merendeel van de mensen verdrinkt daardoor in miezerige zorgen. De rijke verliest zo de beste en krachtigste drijfveer tot activiteit.”

Laten we schrijnende ongelijkheid uitbannen en armoede oplossen. Dit kan indien wij het echt willen.