De aarde wordt steeds lelijker

Afgelopen weekend bezocht ik de solo-expositie van de Amerikaanse kunstenaar Mark Dion in museum het Domein in Sittard. Een aanrader. Dion onderzoekt ecologische vraagstukken en de menselijke perceptie van natuur. Zijn verwachting is dat de aarde steeds lelijker gaat worden door toedoen van de mens. Onderstaand statement is scherp.

Een dag later moest ik Dion al gelijk geven. We wandelden op de Pietersberg. Deze berg op loopafstand van Maastricht is grotendeels afgegraven. Een symbool van lelijkheid. Op de terugweg naar huis werd het nog erger: overal zag ik grauwe bedrijventereinen, leegstaande kantoren en kil asfalt. Dion heeft gelijk. Schoondheid op aarde gaat langzaam verloren. Lelijkheid zegeviert.

Mark Dion_Het Domein

Kunnen rampen kunst zijn?

Deze diashow vereist JavaScript.

 Steeds groter is de invloed van onze soort op de aarde. Steeds meer natuurrampen veroorzaken wij zelf. Regelmatig lijkt het er sterk op dat wij dit soort rampen mooi vinden. Vol spanning kijken wij naar de beelden alsof wij hongerig zijn; wij willen nieuwe indrukken, nieuwe beelden. Om deze reden vraag ik mij af of wij door mensen veroorzaakte natuurrampen als kunst kunnen beschouwen. Waarom een Picasso wel, de wc-pot van Duchamp ook, maar een hemel vol smog en een rivier van plastic niet?

Bovenstaande serie bevat beelden van het drooggevallen Aralmeer, smog in Londen, Mexico City en Beijing, overstroomde gebieden, een plasticrivier, een olievlek, een lucht vol vliegtuigstrepen en een door vlammen verlichte lucht in Moskou. Is het mooi?

De Franse filosoof en schrijver Albert Camus (1913-1960) merkte ooit op:

“A guilty conscience needs to confess. A work of art is a confession.”

Een kunstwerk is een bekentenis. De harde waarheid zelf tot kunst verheffen, is dat de volgende stap? Dan een citaat van Voltaire:

“Het geheim van de kunst is de natuur te verbeteren.”

De menselijke natuur en de natuur zelf verbeteren door rampzalige kunstwerken die door de ons allemaal gemaakt zijn te tonen. Kan dat? Is dat hoe kunst kan bijdragen aan de wereld?