Hoe maak je de economie lokaler?

Zes artikelen schreven Peter van Vliet en ik tot nu toe in 2012 over de voordelen van een regionale economie. In dit artikel vatten we deze kort samen en vervolgens kijken hoe we de volgende stap kunnen maken.

De mondiale crises zijn ontstaan doordat de afgelopen decennia een beleid van economische groei, vrije markten, winstmaximalisatie, schaalvergroting en schaalvoordelen is gevoerd. Groter en meer was en is nog steeds het devies. Hierdoor zijn het aantal lokale bedrijven en de diversiteit afgenomen en is de wereldeconomie verzwakt. De oplossing is eigenlijk heel eenvoudig: keer de processen die tot de crisis hebben geleid om en de problemen zullen zich oplossen.

Een regionale economie doet dit. Binnen zo’n economie gaat het om het vinden van de optimale schaal. Vaak zal dit lokaal of regionaal zijn, want op deze schaal is het veel eenvoudiger om zicht te houden op ketens en is het mogelijk om kringlopen te sluiten. Regionaal kun je werkelijk economisch – in de betekenis van zuinig – produceren. De komende decennia wij gaan naar een circulaire economie, naar een cradle-to-cradle samenleving. Die samenleving drukt haar resultaat niet langer alleen in geld uit, maar kijkt met name naar materiaal-, energie- en tijd-efficiëntie.

Een regionale economie leidt waarschijnlijk tot meer vrije tijd voor ontspanning, onderwijs, sport en cultuur. Technologische vooruitgang zorgt er voor dat betere en goedkopere machines voorhanden zijn. Deze zorgen er nu al voor dat bij veel kleinere productie aantallen winst kan worden gemaakt. Lokale productie is dan weer aantrekkelijk. Wij hoeven in de 21ste eeuw geen eindproducten meer over heel de wereld te verslepen, maar enkel grondstoffen.

Tevens is er op steeds meer plekken toegang tot energie, vervoer en communicatie, waardoor bedrijven veel vrijer zijn in het kiezen van hun vestigingsplaats. Wij verwachten een toename van het aantal regionale bedrijven die zal leiden tot meer stabiliteit, omdat de diversiteit toeneemt en too big to fail verdwijnt. Ook de introductie van regionale rentevrije munten kan daar aan bijdragen. Tevens geeft een eigen munt mensen een middel om de eigen regionale economie te verduurzamen.

Voedsel en energie zijn in onze ogen logische beginstappen. Weten wat je eet is voor steeds meer mensen een belangrijk argument om andere keuzes te maken als het om voeding gaat. Stijgende energieprijzen maken zelf energie opwekken steeds interessanter. Regionale zelfvoorziening voor voedsel en energie zijn mogelijk omdat communicatietechnologie, zoals internet en slimme apps, vraag en aanbod steeds eenvoudig kunnen koppelen. Lokale producenten van voedsel kunnen dagelijks de beschikbare producten aanmelden en klanten kunnen een bestelling plaatsen. Energie uitwisselen zonder de tussenkomst van geld is anno 2012 al technisch mogelijk.

Om een regionale economie goed te besturen is een betrouwbaar meetinstrument nodig. Regionale Economische Verkenningen kunnen zowel ecologische, sociale en financiële indicatoren een plek geven en de gegevens verstrekken om gefundeerde beslissingen te nemen. Gemeenten, lokale bedrijven en burgers kunnen daar allemaal hun voordeel mee doen en aan de hand van zo’n Verkenning initiatieven opstarten.

De ideeën zijn er, de instrumenten zijn er en veel mensen zien de noodzaak om de economie en de samenleving lokaler in te richten. Hoe nu verder? Training en opleiding zijn belangrijke en noodzakelijke stappen om verder te komen. Lokale overheden zijn de democratische organen om de transitie te faciliteren. Gemeentebesturen en ambtenaren kunnen belangrijke aanjagers worden. Daar hebben ze echter wel aanvullende kennis en steun vanuit het veld voor nodig. Bijscholing is nodig om het perspectief te veranderen omdat een regionale economie zowel financiële, ecologische als sociale eigenheden kent, met elk hun eigen succesfactoren. Voor een goede balans tussen die werkgebieden is het nodig dat teams vanuit verschillende afdelingen worden ingezet. Samen kunnen ze kennis en kansen uitwisselen en het transitiepad naar hun eigen regionale economie in kaart brengen.

Dit artikel verscheen vorige week op duurzaamnieuws.nl

Het heft in eigen handen

Twee jaar geleden heb ik David Korten (econoom, voormalig Harvard professor en schrijver) een tijdje gestalkt. Ik kwam  hem voor het eerst tegen bij een lezing op de universiteit van Tilburg. Hij stelde daar dat er een economische structuur nodig is waarin de controle over sociale en ecologische beslissingen zoveel mogelijk in handen ligt van mensen en gemeenschappen met een band met hun plek op aarde. De macht dient dus niet te liggen bij Wall Street of de Tweede Kamer, maar lokaal. Korten stelde voor Wall Street te sluiten, daar wordt alleen maar phantom wealth gecreëerd.

Vervolgens ben ik ook naar hem gaan luisteren in Den Haag en Nijmegen, en heb ik zijn boek Agenda for a New Economy gelezen. In Nijmegen herkende hij mij en we raakten aan de praat. Ik vertelde dat ik misschien naar Belize wilde gaan om ontwikkelingssamenwerking te doen. David vertelde dat hij dit twintig jaar lang over heel de wereld gedaan had totdat een Indiër tegen hem zei: “David, you help us best by changing the economy of the US.” Toen is hij teruggekeerd naar de huis en begonnen met het steunen van lokale initiatieven. Het www.yesmagazine.org is een goed voorbeeld.

 Zojuist kwam ik dit filmpje met David tegen waarin hij stelt dat verandering niet zal komen van binnen systeem, maar zal worden gerealiseerd door gewone mensen. Hoe te breken met het huidige machtssysteem? Simpelweg weglopen van de machtigen is volgens hem de meest eenvoudige oplossingen; ook een koning, een hedge fund manager en oliemagnaat zijn immers afhankelijk van de onderworpenen. Uiteraard mogen zij wel meedoen in het nieuwe systeem. Ook David stelt dat geld momenteel de grootste keten is, dus gezamenlijk nieuwe geld- en waardesystemen ontwerpen en implementeren is de kans.

Doorgaan met het lezen van “Het heft in eigen handen”

Meer vrije tijd

Vandaag is onderstaand artikel van Peter van Vliet en mij verschenen op duurzaamnieuws.nl

Meer vrije tijd in regionale economie

Het is eigenlijk tegen de verwachting in dat wij tegenwoordig zo lang werken. In 1930 schreef econonoom John Maynard Keynes een essay met de titel Economic possibilities for our grandchildren. Hij dacht dat mensen door de stijging van de productiviteit tegen het eind van de 20e eeuw nog maar twee dagen per week zouden werken en dat de menselijke soort geen schaarste meer zou kennen door de technologische vooruitgang. Hij verwachtte dat de voordelen van productiviteit zouden worden omgezet in meer vrije tijd.

Maar we leven anno 2012 in een economie die moet groeien; steeds meer consumeren is essentieel om de mondiale economie gaande te houden. Toch zullen we de cyclus van leven om te werken, werken om te verdienen, en verdienen om te consumeren moeten doorbreken. We kunnen niet eeuwig doorgaan met nieuwe bankstellen, televisies en auto’s kopen, die we in feite niet echt nodig hebben. Pas indien we deze cyclus doorbreken, kunnen we onze voetafdruk verlagen. Minder werken en een regionale economie zijn de simpelste stappen om dit te verwezenlijken.

Doorgaan met het lezen van “Meer vrije tijd”