Vrijheid en gelijkheid

Zojuist de documentaire Park Avenue: money, power and the American Dream gekeken. Een aanrader. Helder wordt uitgelegde hoe de ideologie van de vrije markt de V.S. aan het vernietigen is. De 400 rijkste mensen controleren inmiddels net zoveel rijkdom als de onderste 50% van de bevolking.

Tijdens het kijken moest ik denken aan de filosoof John Rawls. In zijn boek Theory of Justice stelt hij dat vrijheid niet kan bestaan als er niet genoeg gelijkheid is. Vrijheid en gelijkheid zijn volgens hem onlosmakelijk met elkaar verbonden. Rawls betoogt dat sociale en economische ongelijkheden zodanig dienen te worden gecontroleerd dat zij de minstbedeelden de best mogelijke vooruitzichten bieden, en functies en hoge posities voor iedereen toegankelijk zijn. Ofwel gelijk kansen voor iedereen.

Park Avenue laat zien hoe nijpend de situatie in de V.S. is. De allerarmsten profiteren niet van economische groei, de sociale mobiliteit is stilgevallen en het grote geld regeert. The American Dream blijkt niet meer dan een illusie, een farce. De grote vraag is wat er gaat gebeuren. Revolutie? Is er een revolutie nodig om wat meer vrijheid, gelijkheid en broederschap te realiseren? Wat denkt u?

Advertenties

Documentaire Tomorrow

Zojuist heb ik op IDFA de documentaire Tomorrow gezien. Centraal in deze documentaire staat de radicale kunstenaarsgroep Voina. Hun levenstijl en hun kunst grenzen aan criminaliteit. Meerdere keren zijn zij opgepakt, maar hun kunst is grensverleggend. Ze laten op verschillende manieren zien dat de Russische politie niet onaantastbaar is. Ze zetten de politie letterlijk op zijn kop. Check.

En dit kunstwerk maakte Voina tegenover het KGB-hoofkantoor. Baanbrekend?

Jazeker, volgens sommigen wel. Voor deze penis heeft Voina een Russische innovatieprijs gekregen. Paul Gaugin zei ooit:

“Kunst is namaak of revolutionair.”

Dat klopt. Kunstwerken als deze had ik nog nooit gezien. En Tomorrow is ondanks dat de productiekosten maar 2000 euro waren een aanrader. Het zet aan tot denken. Het is kunst, omdat grenzen worden verlegd. Check Tomorrow als je de kans hebt.

IJslandse opstand als voorbeeld

In IJsland zijn burgers na de economische crash in opstand gekomen tegen banken en tegen de eigen regering. Het resultaat na vier jaar is verbluffend: een nieuwe grondwet is geschreven, corruptie is aangepakt, bankiers berecht, er is meer democratische participatie, macht wordt gedeeld in plaats van gecentraliseerd, de wisdom of crowds wordt gebruikt om betere besluiten te nemen, en bovendien hebben de inwoners van Ijsland niet hoeven opdraaien voor de bankschulden.  De documentaire Pots, Pans and Other Solutions geeft een aardig beeld van de opstand en laat zien dat er andere oplossingen mogelijk zijn.

Hoe anders is het in Nederland. Wat verandert er weinig. Wij hervormen nauwelijks, terwijl wij  best wel weten dat drastische veranderingen noodzakelijk zijn om een duurzame, democratische en solidaire samenleving te realiseren. Nog steeds wordt vrijheid in Nederland gebruikt zonder verantwoordelijkheid. Nog steeds worden politieke beslissingen genomen door commerciële bedrijven. Zo is onze geldcreatie bijvoorbeeld nog steeds in handen van winstmaximaliserende banken. Het debat is zelfs nog niet geopend. Dit moet (en kan) anders.

Wij kunnen een hoop leren van IJsland. In de documentaire wordt gesteld dat de dreiging van een revolutie de enige manier is om machthebbers te dwingen macht te delen en hervormingen door te voeren. Het mag duidelijk zijn dat bestaande machten niet snel hun positie zullen opgeven. Het is tijd om wakker te worden en in actie te komen. Het is tijd om zelf na te denken in plaats van denken uit te besteden aan machthebbers. Zonder kritisch bewustzijn, geen verandering.