Transforming Finance

This is an excellent video of The Finance Innovation Lab about the financial crisis and our financialized economy with a lot of great quotes. My three favorites:

“Making money out of money doesn’t really help anybody.”

“If the financial system isn’t reformed by governments, then it’s gonna be reformed by people anyway.”

“Fixing the financial system isn’t just about making sure there isn’t a crash again… It’s making sure that it actually is fit to deliver an economy that is fit for the 21st century that can meet the needs of People and Planet over the long term.”

It’s a must see!

Advertenties

Radicale verandering

DSC_0703

Ruim een week ben ik inmiddels in Berlijn. Om diverse redenen vind ik de hoofdstad van Duitsland prachtig, maar vooral omdat zij verandering ademt. Berlijn laat mij zien dat  verandering altijd plaatsvindt, dat verandering mogelijk is en dat radicale verandering soms onvermijdelijk is. Dit laatste is een belangrijke les. Sinds een jaar of vijf streef ik zelf op diverse fronten streef naar radicale verandering. De twee belangrijkste zijn monetaire hervorming en het verwijderen van landsgrenzen voor mensen.

Over geldcreatie heb ik inmiddels vele blogs en een langer stuk De kunst van geldscheppen geschreven. Geldcreatie dient niet langer het privilege te zijn van commerciële banken maar onder publiek bestuur geplaatst te worden. Velen denken dat dit gezien de macht van banken onmogelijk is. Zij vergeten echter dat verandering de modus van het leven is en dat zeker in tijden van voortdurende crisis radicale verandering noodzakelijk is.

Daarnaast probeer ik al jaren samen met mijn broertje Roel, onder de naam Ardvanderlinden, de discussie over de betekenis van landen, grenzen en identiteit aan te wakkeren. Volgens ons is het concept landen de grootste veroorzaker van ongelijkheid in de wereld. Hoe kan het zijn dat dieren, kapitaal en goederen vrijer zijn dan mensen? Afgelopen week hebben we twee keer, in Berlijn en in Szczecin, op straat 195 vlagportretten geschilderd. Voor ieder land een. Een tentoonstelling in de buitenlucht betrekt toevallige voorbijgangers bij het werk en levert vaak direct discussie op.

De afgelopen jaren hebben mij geleerd dat vele mensen inmiddels weten dat radicale verandering onvermijdelijk is. De sociale, ecologische en economische crises zijn niet op te lossen met business as usual. Bestaande concepten hebben geleid tot de crises en kunnen niet gebruikt worden om haar op te lossen. De grote vraag is wanneer (jonge) mensen de mogelijkheid krijgen of nemen om de radicale verandering die zij wensen door te voeren. Of dit gaat lukken is onbekend. Berlijn laat in ieder geval zien dat radicale verandering mogelijk is.

Flag-portraits Berlin

szczecin 6

Money and Life

Money & Life is a brand new film by Katie Teague. It is a must see. Fortunately watching is possible for free, because the producers offer Money & Life to the world in spirit of the Gift. On their website they state:

“With the Creative Commons license we are effectively decriminalizing and inviting sharing of the film. By streaming the film online at no cost and offering the digital download at no cost we are removing the financial barrier to access.  Because the most important thing is that the film enter the flow of peer-to-peer sharing and discourse.”

Great job. Practice what you preach is an ancient wisdom! Some lessons of the movie:

* Our system based on money as debt (with interest) is problematic.
* Economic growth doesn’t express real value.
* Overconsumption by humans is reality. Ecological limits limit the size of our world economy.
 * Money should circulate instead of accumulate.   
 * Trickle down economics does not exist. 
 *Financial sector is not adding value. It does not produce goods and services. It is based on phantom wealth.
* Central Banks have huge influence on countries, but aren’t democratic. 

Like the producers I think a better, more social and sustainable, economic system is possible. Rethinking our money is an important step towards such a new economy. The money system can be democratized. It is important for us to remember that money is a social agreement and that we are free to reinvent it.  It is possible. A lot of people are working on it. Be informed. Watch Money & Life.

Collaborative economy

Great talk by Shane Hughes about the unstoppable rise of a collaborative economy. Hughes states that networks, information and peer-to-peer are key elements of our future economy. He argues that the industrial economy will be obsolete soon. An alternative economic model is necessary, desirable, available and possible. More and more people are working on it. So he is right: it is unstoppable.

In het oog van de orkaan

Afgelopen woensdag kreeg ik bij de Nacht van de Nieuwe Macht het nieuwe boek van Jan Rotmans. Inmiddels heb ik het gelezen en een recensie geschreven. Deze recensie is op globalinfo.nl en duurzaamnieuws.nl verschenen en vindt u ook hieronder.

In het oog van de orkaan

In het oog van de orkaan is de titel van het nieuwe boek van Jan Rotmans. Dit boek leest ondanks wat herhalingen en een niet altijd even heldere structuur gemakkelijk weg en biedt handvatten voor de transitie naar duurzaamheid. De vele voorbeelden laten zien dat het anders kan en dat er al een groep in Nederland is die werkt vanuit andere waarden. Tevens wordt duidelijk dat de schrijver zelf radicaliseert.

Volgens Rotmans verdwijnen oude waarden en ontstaan nieuwe waarden in tijden van transitie. Op dit moment leven we in een kantelfase. Zo’n fase wordt gekenmerkt door crisis, instabiliteit, chaos en turbulentie. De huidige instabiele kantelperiode is een voorbode voor een lange periode van crises. Na de financieel-economische crises beginnen de echte ecologische crisis rondom grondstoffen, energie en klimaat. Deze stapeling van crises noemt Rotmans een zegen. Het zet de deuren open voor een radicale verandering naar een werkelijk duurzame samenleving. Crisis zijn een ideale voedingsbodem voor transities.

Veel mensen staan nu nog in het oog van de orkaan (vandaar de titel). Dit zal de komende tijd veranderen; steeds meer mensen zullen volgens Rotmans uit het oog stappen en de storm in alle hevigheid ervaren. Het komende decennium wordt een heftige periode, waarin krachten en tegenkrachten zich gaan mobiliseren. Rotmans voorspelt dat de nieuwe orde van onderop in alle hevigheid zal botsten met de bestaande orde van bovenaf. De spanningen zullen tot zeker 2020 hoog oplopen. Maar uiteindelijk zal de decentrale beweing een eigen regime gaan vormen en het pleit in zijn voordeel beslechten. Dat betekent niets minder dan een machtswisseling, en een verschuiving van de macht van de overheid naar de burger.

Rotmans heeft als hoogleraar transitiekunde vele transities bestudeerd. Dat maakt dit boek interessant. Hij geeft een aantal voorwaarden voor geslaagde transities: er moeten voldoende meekoppelende autonome trends, genoeg maatschappelijke druk op het regime, aandrang tot interne verandering en voldoende innovatieruimte zijn. Een transitie duurt circa twee generaties en verloopt beurtelings schoksgewijs en geleidelijk. In dit boek behandelt Rotmans verschillende sectoren; de gezondheidszorg, voedsel, gebiedsontwikkeling en energievoorziening. Gedegen legt hij uit waarom deze sectoren een crisis beleven. Zij conclusies zijn keihard. Ten aanzien van de zorg stelt hij:

Doorgaan met het lezen van “In het oog van de orkaan”

Hoe maak je de economie lokaler?

Zes artikelen schreven Peter van Vliet en ik tot nu toe in 2012 over de voordelen van een regionale economie. In dit artikel vatten we deze kort samen en vervolgens kijken hoe we de volgende stap kunnen maken.

De mondiale crises zijn ontstaan doordat de afgelopen decennia een beleid van economische groei, vrije markten, winstmaximalisatie, schaalvergroting en schaalvoordelen is gevoerd. Groter en meer was en is nog steeds het devies. Hierdoor zijn het aantal lokale bedrijven en de diversiteit afgenomen en is de wereldeconomie verzwakt. De oplossing is eigenlijk heel eenvoudig: keer de processen die tot de crisis hebben geleid om en de problemen zullen zich oplossen.

Een regionale economie doet dit. Binnen zo’n economie gaat het om het vinden van de optimale schaal. Vaak zal dit lokaal of regionaal zijn, want op deze schaal is het veel eenvoudiger om zicht te houden op ketens en is het mogelijk om kringlopen te sluiten. Regionaal kun je werkelijk economisch – in de betekenis van zuinig – produceren. De komende decennia wij gaan naar een circulaire economie, naar een cradle-to-cradle samenleving. Die samenleving drukt haar resultaat niet langer alleen in geld uit, maar kijkt met name naar materiaal-, energie- en tijd-efficiëntie.

Een regionale economie leidt waarschijnlijk tot meer vrije tijd voor ontspanning, onderwijs, sport en cultuur. Technologische vooruitgang zorgt er voor dat betere en goedkopere machines voorhanden zijn. Deze zorgen er nu al voor dat bij veel kleinere productie aantallen winst kan worden gemaakt. Lokale productie is dan weer aantrekkelijk. Wij hoeven in de 21ste eeuw geen eindproducten meer over heel de wereld te verslepen, maar enkel grondstoffen.

Tevens is er op steeds meer plekken toegang tot energie, vervoer en communicatie, waardoor bedrijven veel vrijer zijn in het kiezen van hun vestigingsplaats. Wij verwachten een toename van het aantal regionale bedrijven die zal leiden tot meer stabiliteit, omdat de diversiteit toeneemt en too big to fail verdwijnt. Ook de introductie van regionale rentevrije munten kan daar aan bijdragen. Tevens geeft een eigen munt mensen een middel om de eigen regionale economie te verduurzamen.

Voedsel en energie zijn in onze ogen logische beginstappen. Weten wat je eet is voor steeds meer mensen een belangrijk argument om andere keuzes te maken als het om voeding gaat. Stijgende energieprijzen maken zelf energie opwekken steeds interessanter. Regionale zelfvoorziening voor voedsel en energie zijn mogelijk omdat communicatietechnologie, zoals internet en slimme apps, vraag en aanbod steeds eenvoudig kunnen koppelen. Lokale producenten van voedsel kunnen dagelijks de beschikbare producten aanmelden en klanten kunnen een bestelling plaatsen. Energie uitwisselen zonder de tussenkomst van geld is anno 2012 al technisch mogelijk.

Om een regionale economie goed te besturen is een betrouwbaar meetinstrument nodig. Regionale Economische Verkenningen kunnen zowel ecologische, sociale en financiële indicatoren een plek geven en de gegevens verstrekken om gefundeerde beslissingen te nemen. Gemeenten, lokale bedrijven en burgers kunnen daar allemaal hun voordeel mee doen en aan de hand van zo’n Verkenning initiatieven opstarten.

De ideeën zijn er, de instrumenten zijn er en veel mensen zien de noodzaak om de economie en de samenleving lokaler in te richten. Hoe nu verder? Training en opleiding zijn belangrijke en noodzakelijke stappen om verder te komen. Lokale overheden zijn de democratische organen om de transitie te faciliteren. Gemeentebesturen en ambtenaren kunnen belangrijke aanjagers worden. Daar hebben ze echter wel aanvullende kennis en steun vanuit het veld voor nodig. Bijscholing is nodig om het perspectief te veranderen omdat een regionale economie zowel financiële, ecologische als sociale eigenheden kent, met elk hun eigen succesfactoren. Voor een goede balans tussen die werkgebieden is het nodig dat teams vanuit verschillende afdelingen worden ingezet. Samen kunnen ze kennis en kansen uitwisselen en het transitiepad naar hun eigen regionale economie in kaart brengen.

Dit artikel verscheen vorige week op duurzaamnieuws.nl

De menselijke drang naar ‘meer’

Vorige week stuurde ik alle leden van de Dutch Sustainable Growth Coalition een brief. Gisteren werd ik door een meneer van VNO-NCW gebeld die reageerde namens de DSGC. Hij vertelde mij dat meerdere CEO’s mijn brief over duurzame economische groei met interesse hebben gelezen en met elkaar over de inhoud hebben gesproken. Telefonisch hebben wij enkele dilemma’s besproken. Met name het transitiepad en de menselijke drang naar ‘meer’ zijn lastige punten. Anders gezegd, waar moeten wij beginnen? En wil de mens altijd meer?

Van gedachten wisselen over deze onderwerpen is belangrijk, omdat wij een nieuw economisch paradigma dienen te realiseren en het steeds duidelijk wordt dat het een bedrieglijk is te stellen dat ieder mens altijd meer kan krijgen op een aarde met beperkte hulpbronnen, met beperkte vierkante meters en beperkte natuurlijke regeneratiesnelheden. In mijn ogen falen democratieën op nationaal niveau momenteel, omdat politici geen ideeën kunnen opperen die mensen welvaart kosten. Zij die stellen dat er grenzen zijn worden simpelweg niet gekozen, omdat niemand deze waarheid wil horen. Het lijkt onmogelijk zowel de lange termijn van de mensheid, het algemeen belang, te beschermen als de eigen herverkiezing, het eigenbelang, te verdedigen binnen de huidige democratie en het huidige economisch paradigma.

Niet alleen politici, maar ook ik, de hedge fund manager met een bonus van 100 miljoen dollar, de advocaat met een uurloon van 1000 pond en de CEO met een inkomen van 1.000.000 euro, allemaal zijn wij gevangenen door de heersende kapitalistische geldlogica van ‘meer’. Wij moeten allemaal onmogelijke keuzes maken. CEO’s dienen een afweging te maken tussen het korte termijn voortbestaan van het bedrijf en de lange termijn van de mensheid. Bedrijven die op korte termijn niet winstgevend zijn, gaan immers failliet. De toekomst van het mensheid is daarentegen niet in geld uit te drukken en daarom moeten CEO’s blijven acteren alsof de toekomst van hun kleinkinderen waardeloos is. Ergens moeten wij de moed hebben te breken met het huidige economisch systeem. Ergens dienen wij grenzen te stellen. Ooit moeten wij kiezen voor de lange termijn en het algemeen belang. Dit realiseren steeds meer mensen zich.

Voorlopig kiezen CEO’s en politici echter voor korte termijn winsten: winstmaximalisatie en economische groei. Ik  heb geregeld het gevoel in een theater te leven waar eenieder zijn rol speelt en het systeem het script schrijft. Economische berekeningen als Return on Investment en Net Present Value waarderen vandaag structureel boven morgen en iedereen zit gevangen in deze onlogica. Op lange termijn is dit echter onmogelijk. De korte termijn kan immers niet eeuwig zwaarder tellen dan de lange termijn. Dat is eenvoudig te begrijpen, maar omdat iedereen mee moet blijven spelen dreigt een tragedy of the commons op wereldschaal.

Het zullen individuen moeten zijn die het roer omgooien, die nieuwe wegen bewandelen, ander economische modellen implementeren, duurzamere levensstijlen ontwikkelen en ‘meer’ herdefiniëren. Ieder mens – en dus ook CEO’s en politici – kan het goede voorbeeld geven door zelf te gaan streven naar bijvoorbeeld meer wijsheid, meer vrije tijd, meer vriendschappen en meer geluk. Be the change you want to see in this world. Het kan anders.