commissie wijffels

Afgelopen week heb ik samen met Platform DSE-collega Lou Keune onderstaand commentaar geschreven bij het Rapport van de Commissie Wijffels (zie hier het originele document).

Commentaar bij het rapport Naar een Dienstbaar en Stabiel Bankwezen van de Commissie Structuur Nederlandse Banken

Het rapport van de commissie Wijffels over het Nederlandse bankwezen is positief ontvangen. Niet ten onrechte. Het rapport is helder geschreven, zeer informatief, geeft inzicht in zwakke elementen in het bankwezen en bevat een veelheid van op zich relevante aanbevelingen. Die aanbevelingen betreffen de vereisten te stellen aan hypotheken, versterking van de buffers van de banken, verbetering van het toezicht op de banken en op de economie als geheel, geordende afwerking van faillissementen van banken, en zo meer. Toch zijn wij zeer teleurgesteld over dit rapport. Die teleurstelling heeft vooral te maken met de analyse die de commissie maakt van het huidige financiële stelsel en het missen van de kern van het probleem: geldcreatie door particuliere banken.

In onze visie staat centraal dat sinds de neoliberalisering van de economie – sinds eind jaren zeventig van de vorige eeuw – er een enorme explosie van creatie van geld heeft plaatsgevonden. Hoe komt dit? Private banken hebben de afgelopen decennia het initiatief gekregen en genomen in de geldcreatie. In toenemende mate is geldcreatie dus bepaald door private belangen op de markt. Steeds meer is geld hierdoor het dominante criterium geworden voor de ontwikkeling van de economie. Alles, ook de reële economie, is onderworpen aan de dwingende maatstaf van maximalisering van geldwinsten. Dit verschijnsel wordt ook met de term financialisering van de economie aangeduid. Door economen is deze ontwikkeling verantwoord door het neoklassiek theorema, dikwijls wiskundig geconstrueerd, dat de markt uiteindelijk de problemen oplost en welvaart voortbrengt. De financieel-economische crisis zoals die met het failliet van Lehman Brothers zichtbaar werd, is echter een van de gevolgen van dat type denken.

Er is dus een zeer instabiel financieel stelsel ontstaan. Dat is op zich een groot probleem. Nog wezenlijker is dat die ontwikkeling de tendensen tot ecocide en tot sociale tegenstellingen heeft versterkt. Want de beschikbaarheid van het door private banken uit niets gecreëerde geld dwingt tot het zoeken van winstgevende aanwendingen, ook als het reële nut of de wijsheid van die aanwendingen zeer twijfelachtig is. Zie onder andere de onverantwoordelijke manier waarop leningen zijn verstrekt aan regeringen (als in Griekenland) en aan sectoren als het vastgoed. En ook de private overconsumptie is met kredieten enorm gestimuleerd, reden waarom wij nu te maken hebben met bijvoorbeeld een onverantwoord hoge ecologische voetafdruk. De afgelopen decennia zijn allerlei ecologische en maatschappelijke kosten niet meegeteld omdat zij niet of te weinig vergezeld gingen van monetaire transacties.

Om deze en andere redenen hebben wij ten behoeve van de commissie Wijffels o.a. aanbevolen (zie eerder inbreng) om creatie van geld weer het monopolie te maken van de publieke overheden, en om geldcreatie volledig te laten leiden door vereisten van de reële economie, dus door de ecologische en sociale mogelijkheden en behoeften (menswaarden en natuurwaarden). Dat zou ook geleid moeten hebben tot inkrimping van de financiële sector. Daarbij hadden wij, eerlijk gezegd, de verwachting dat gezien de statuur en de opvattingen van de commissievoorzitter Wijffels, deze meer fundamentele problemen zouden worden erkend, en ook meegenomen in de aanbevelingen.

Kortom, de eerder genoemde aanbevelingen van de commissie kunnen zeker positief gewaardeerd worden. Maar tegen de achtergrond van de meer fundamentele crisis van het financieel-economisch stelsel hebben zij hooguit, en op onderdelen, een mitigerende werking. Ten principale verandert er niets. Het oneindige geloof in de markt, wat de crisis heeft veroorzaakt, heerst nog steeds. Ondanks dat wetenschappelijk bewijs dat geldcreatie door de overheid tot inflatie leidt ontbreekt, blijven velen geloven in de onzichtbare hand.

Advertisements

2 gedachten over “Commentaar bij het rapport Naar een Dienstbaar en Stabiel Bankwezen

  1. Beste Martijn en Lou,

    Een nuttige, noodzakelijke en bijzonder helder leesbare reactie op het rapport Wijffels.
    Alle waardering hiervoor.
    Het is en blijft de vraag hoe het zo ver heeft kunnen komen. En daarenboven ook de vraag hoe er voldoende invloed ontwikkeld kan worden binnen de politieke parlementaire kaders om een broodnodige verandering door te voeren. Tot nu toe worden jullie analyses voor kennisgeving aangenomen. Het gaat immers niet om fouten in het systeem, om incidentele en betreurenswaardige uitglijders, het is in het systeem ingebakken.
    Om invloed te krijgen is er een scherpere analyse nodig.

    Vriendelijke groet,

    Gerard de Jager

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s